Có gì đặc biệt trong Trà Cung Đình Huế nổi danh thời Nguyễn?

Tỏa Trà - Có gì đặc biệt trong Trà Cung Đình Huế nổi danh thời Nguyễn? - trà cung đình huế

Là một trong hai nhánh quan trọng của văn hóa Trà Việt, Trà Cung Đình Huế được coi là lạc thú tinh thần đặc sắc của giới quý tộc, quan lại và thức giả thời Nguyễn. Vậy có gì đặc biệt trong thức trà được mệnh danh Nhất Dạ Đế Vương này?

Tỏa Trà - Có gì đặc biệt trong Trà Cung Đình Huế nổi danh thời Nguyễn? - trà cung đình huế
Trà Cung Đình Huế là một lạc thú tinh thần đặc sắc của giới quý tộc, quan lại và thức giả thời Nguyễn.

Bài thuốc quý cho sức khỏe

Trà Cung Đình Huế là những bài thuốc Đông Y kết hợp các loại thảo dược và trà thuần mộc theo quy tắc âm dương và ngũ hành để trị bệnh và bảo vệ sức khỏe, ứng dụng các phép cơ bản như hãn, thổ, hạ, hòa, ôn, thanh, tiêu, bổ. Các thành phần chủ yếu của Trà Cung Đình Huế thường có: Cúc hoa, Atiso, Cỏ ngọt, Hoài sơn, Đẳng sâm, Hồi hoa, Cam thảo Bắc, Hoa lài, Hoa hòe, Khổ qua, Kỷ tử, Tâm sen…

Đi vào từng chức năng, Trà Cung Đình Huế có các dòng trà chữa bệnh như: bình ổn huyết áp (Thể can dương xung, Thể thận âm hư, Thể đờm thấp), dưỡng nhan, trị tiêu khát (tiểu đường), bổ huyết, ích thận, dưỡng can, an thần, minh mục….Có phép so sánh rằng: “Uống một bình trà Cung Đình có tác dụng bằng một chén thuốc Bắc sắc trong 7 canh giờ”. 

Đặc biệt hơn nữa, Trà Cung Đình còn được chọn giờ “sao vàng hạ thổ” thảo dược đúng với quy luật Âm – Dương và quy luật tương sinh tương khắc của vạn vật tự nhiên để tăng cường sức khỏe, giữ gìn long thể cho bậc quân vương. Có thể nói rằng, Trà Cung Đình Huế không đơn thuần là một di sản văn hóa mà còn có giá trị về Y học cổ truyền.

Tỏa Trà - Có gì đặc biệt trong Trà Cung Đình Huế nổi danh thời Nguyễn? - trà cung đình huế
“Uống một bình trà Cung Đình có tác dụng bằng một chén thuốc Bắc sắc trong 7 canh giờ”. 

Kỹ thuật pha trà điêu luyện

Nguyên liệu pha trà chỉ có 2 thành phần là trà và nước, tuy nhiên, hiếm bút lực nào diễn tả được hết độ phức tạp trong suốt quá trình thực hiện. Từ việc hái chè ở hướng nào, giờ nào, cách ngắt ngọn ra sao cho đến việc ngâm tẩm, phơi, sao khô thế nào đều là những quy trình nghiêm ngặt. Do đó mới có những câu chuyện về Trảm mã trà (Trà ngựa), Hầu trà (Trà khỉ), Trùng điệp trà (Trà sâu)….

Phẩm chất nước dùng pha trà phải là “Sơn Thủy thượng”, “Tĩnh Thủy hạ”. “Giang Thủy trung” nghĩa là nước suối thì lấy nước đầu nguồn, nước giếng thì lấy dưới đáy còn nước sông thì lấy giữa dòng. Quá trình nấu trà chất chứa nhiều công phu, nước sôi chỉ ở dạng sủi tăm, các bong bóng nước lớn dần, hơi nước bốc lên nhè nhẹ. Nước sôi quá già với sẽ làm cho trà bị nồng, đắng chát và giảm hương thơm.

Tương tự như vậy, nước chưa đủ nhiệt cũng không thể “đánh thức” được trà để bung tỏa hương vị hoàn hảo. Nếu nước sôi quá già thì cần bổ sung thêm nước lạnh vào để hạ nhiệt, nước sẽ lập tức dịu trở lại và lại sủi bọt lăn tăn nơi đáy ấm. Cách này gọi là “phục hồi nguyên khí nước”.

Khâu pha trà và chuyên trà cũng rất quan trọng. Lúc chuyên trà từ ấm qua tách thì vòi ấm phải kề sát miệng tách hoặc chỉ cách 2-3 phân. Bởi nếu đưa trà lên cao quá thì nước trà sẽ nguội và nhạt hương. Phần nữa, nếu nâng ấm lên cao để rót trà vào tách sẽ khiến nước trà sủi bọt trên miệng tách, sẽ làm mất đi mỹ quan.

Tỏa Trà - Có gì đặc biệt trong Trà Cung Đình Huế nổi danh thời Nguyễn? - trà cung đình huế
Mặc dù chỉ có 2 thành phần nhưng cách pha trà Cung Đình Huế hết sức công phu, tỉ mỉ và cầu kỳ.

Nghệ thuật thưởng trà độc đáo

Trà Cung Đình rất coi trọng trà cụ. Người cố đô không dùng một bộ trà cụ suốt bốn mùa mà có bốn loại chén tương ứng với bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông, gọi là uống trà theo mùa, tức thời trà. Chén xuân – thu ẩm có miệng đứng, thành cao vừa phải, xương sứ có độ dày trung bình; chén hạ ẩm có miệng loe rộng, thành thấp, lòng chén nông, xương sứ mỏng để nước nhanh nguội; chén đông ẩm có miệng kín, thành cao, sâu lòng, xương sứ dày để giữ nhiệt lâu hơn.

Tỏa Trà - Có gì đặc biệt trong Trà Cung Đình Huế nổi danh thời Nguyễn? - trà cung đình huế
Bộ chén trà bốn mùa dưới triều Nguyễn.

Người Huế uống trà như là một hình thức lễ nghi, dẫu uống một người (độc ẩm), hai người (đối ẩm) hay nhiều người (quần ẩm) thì mọi thao tác vẫn tuần tự từ đầu đến cuối, kể cả những cung cách pha trà, rót trà, nâng chén trà.

Những nghệ nhân trà ở miền đất thơ mộng bên sông Hương kể lại rằng: “Ngày xưa, khi đã cùng khách an tọa theo thứ vị thì gia chủ đích thân tráng tách thay trà. Trên bàn trà, bên cạnh một khay cau trầu và hộp thuốc lá sâu kèn còn có ống nhổ bằng đồng thạch, một thau đồng và khăn điều. Người ta thường uống trà một tách ba hồi. Hồi đầu hớp nhẹ, thử độ nóng và hương thơm của trà. Hồi thứ hai mới uống chính và hồi thứ ba uống gần hết phần còn lại.

Tuần trà đầu, chủ nhà tự tay chuyên trà ra tách và bằng hai tay đưa tách lên ngang mày mời khách cùng nâng uống từng ngụm. Qua tuần trà thứ hai, chủ nhân thường nhường việc pha trà qua đồng ẩm ngồi phía tay phải, thường là người thân thiết.

Câu chuyện nở rộ sau tuần trà thứ hai và giả như giữa khách và gia chủ không đồng tình về một nội dung đối thoại nào đó thì tách trà trên tay liền đổ vào ống nhổ để thể hiện sự bất bình rồi tiếp tục thảo luận”.

Còn một điểm đặc biệt nữa trong cách thưởng thức trà Cung Đình, đó là tiền nhân không bao giờ rót hết nhẵn nước trong bình mà luôn chừa lại một lượng nhỏ gọi là “chừa hậu”, giữ lại chút đức cho con cháu về sau. Nếu câu chuyện còn kéo dài thì sau ba lần chuyên, trà lại được thay mới.

Giai thoại và giá trị của Trà Cung Đình Huế

Trà Cung Đình Huế cũng lưu giữ nhiều giai thoại thú vị xoay quanh cách thưởng trà của bậc quân vương. Để pha trà cho Vua, vào buổi chiều tối các thị nữ trong cung sẽ chèo thuyền ra hồ Tĩnh Tâm trong Hoàng Thành và gói trà vào giữa những búp sen. Sáng tinh sương hôm sau sẽ ra hồ sen lấy trà đã ướp hương sen thơm nồng để dâng lên Vua.

Ngày nay khi ghé thăm Huế, bạn sẽ được thưởng thức Trà Cung Đình chính hiệu tại không gian diễn xướng hoặc du ngoạn thuyền rồng trên sông Hương. Trên nền ca Huế ngọt ngào sâu thẳm, nhâm nhi tách Trà Cung Đình với những đặc sản như: bánh đậu xanh, bánh phu thê, mứt sen trần, mứt gừng, mứt bí….sẽ mang đến sự hòa quyện tuyệt đối về giác quan và hương vị, khiến bạn cảm nhận chân thực hơi thở văn hóa của cung đình xưa trên mảnh đất cố đô.

Có gì đặc biệt trong Trà Cung Đình Huế nổi danh thời Nguyễn?
Thưởng thức tách trà Cung Đình trên nền ca Huế sâu lắng khi du ngoạn thuyền rồng trên sông Hương là một trải nghiệm văn hóa tuyệt hảo.

Hiện nay các công thức Trà Cung Đình Huế được bào chế, đóng gói trên dây chuyền chất lượng và đáp ứng tiêu chuẩn của Cục ATVSTP – Bộ Y Tế. Các sản phẩm được giới thiệu rộng rãi ra thị trường như một hình thức quảng bá và lan tỏa những giá trị văn hóa tinh thần của Trà Cung Đình xưa.

Mỗi thức trà được đóng gói và phân loại sẵn cho từng lứa tuổi mang đến sự thuận tiện trong quá trình sử dụng. Trà thơm ngon chất chứa phong vị cổ truyền, đồng thời có công dụng nổi bật trong việc trị bệnh, chăm sóc sức khỏe, thực sự là một lựa chọn tuyệt hảo cho những người yêu trà từ xưa đến nay.

Đại diện cho những nét đặc sắc trong văn hóa ẩm thực cung đình dưới triều Nguyễn, Trà Cung Đình Huế không phức tạp ở thành phần, nguyên liệu nhưng rất cầu kỳ về cách dụng công, tiểu vẽ, chế biến và trang trí, đi đôi với việc tuân thủ chặt chẽ những quy luật về nho, y, lý, số. Với những giá trị cao đẹp hội tụ, Trà Cung Đình Huế là di sản quý giá cần được bảo tồn, gìn giữ và lưu truyền tới thế hệ mai sau.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

1 × 3 =

This site uses cookies to offer you a better browsing experience. By browsing this website, you agree to our use of cookies.