Con đường của Trà Việt

Con đường của Trà Việt

Từ những gốc chè cổ thụ trăm tuổi ở vùng cao cho tới những đồi chè bát ngát miền trung du, Trà Việt đã đi một hành trình rất dài để trở thành một trong những biểu tượng của văn hóa ẩm thực Việt.

Tỏa Trà - Con đường của Trà Việt - Trà Việt

Nguồn gốc của Trà Việt

Từ ngàn xưa, người Việt sơ khai đã biết hái chè tươi nấu sôi để uống. Trong tác phẩm Vân đài loại ngữ của Lê Quý Đôn có ghi: “Cây chè đã có ở mấy ngọn núi Am Thiên, Am Giới và Am Các, huyện Ngọc Sơn, tỉnh Thanh Hóa, mọc xanh um đầy rừng, người địa phương hái lá chè đem về giã nát ra, phơi trong râm, khi khô đem nấu nước uống, tính hơi hàn, uống vào mát tim phổi, giải khát, ngủ ngon. Hoa và nhị chè càng tốt, có hương thơm tự nhiên”.

Sách xưa cũng kể lại rằng nói đến nghệ thuật uống trà của người Việt thì không ai có nhã thú phong lưu này cao hơn chúa Trịnh Sâm. Chúa Trịnh Sâm đã tự biến mình thành trà nô, tự quạt nước, pha trà cho mình và các quần thần.

Hay như Phạm Ðình Hổ trong Vũ Trung Tùy Bút đã nêu bật cái thú uống trà là ở chỗ: “Cái tinh nó sạch sẽ, cái hương nó thơm tho. Buổi sớm gió mát, buổi chiều trăng trong, với bạn rượu nàng thơ cùng làm chủ khách mà ung dung pha ấm trà ra thưởng thức thì có thể tỉnh được mộng trần, rửa được lòng tục, ấy người xưa ưa chuộng trà là vì vậy”.

Thế kỷ XIX, trà Việt được trà sĩ Cao Bá Quát (1809-1855), tên tự là Chu Thần, hiệu là Cúc Đường, bổ sung thêm Triết lý – Trà Mộc. Tài thơ của ông nổi danh khắp nơi, được giới sĩ phu đương thời tôn vinh là Thánh Quát. Ông còn lưu dấu vào di sản Trà ca của thần trà Lưu Đồng Trung Hoa năm xưa. Cao Chu Thần tôn vinh cách thưởng thức trà với hương vị mộc mạc nguyên vẹn không ướp hoa mới thưởng thức hết cái vị đích thực của trà.

Tỏa Trà - Con đường của Trà Việt - Trà Việt
Cao Bá Quát lưu dấu vào di sản Trà ca của thần trà Lưu Đồng Trung Hoa năm xưa

Trà Việt gắn liền với lễ nghi và văn hóa làng xã

Trà có mặt trong các buổi cúng đình linh thiêng hay những hàng quán ven đường cuối chợ. Trong gia đình mỗi người Việt bất kể tầng lớp nào, cũng đều có một bộ ấm trà được pha sẵn đặt ngay ngắn trên bàn khách. Người giàu có thì đặt trà trong ấm vàng, ấm bạc. Nhà khó khăn thì giữ trà trong chiếc bình đơn sơ với vài ba cái cốc thủy tinh đâu đó đã sờn.

Người Việt dùng trà để cúng bàn thờ ông cha, thể hiện sự kính trọng và đạo lý uống nước nhớ nguồn với người đi trước. Chung trà được đặt trang trọng ngay giữa bàn thờ, loại trà phải được chọn lựa kỹ càng cùng nước trà vừa pha nghi ngút khói.

Với đặc trưng ẩm thực thấm đượm quan niệm chỉnh thể, lấy cân bằng âm dương và hòa hợp thiên nhiên làm nền móng, tục uống trà đã trở thành một nét văn hóa đặc sắc của khắp làng xã của người Việt.

Nhiều vùng đất trên khắp đất Việt có tục uống trà độc đáo. Người Thanh Chương có tục uống trà xanh theo vòng. Hôm nay gia đình này nấu trà thì ngày mai gia đình khác nấu. Cứ thế nối tiếp nhau, bên chén trà xanh, tình làng nghĩ xóm thêm bền chặt. Người ta có thể chia sẻ cùng nhau biết bao câu chuyện về nhân tình thế thái.

Tỏa Trà - Con đường của Trà Việt - Trà Việt
Trà gắn liền với sự cố kết làng xã Việt

Sức sống của Trà Việt

Nghệ thuật uống trà phản ánh rõ nét tính cách và truyền thống đạo lý ngàn đời của người Việt. Trong gia đình, người trẻ pha trà cho người già, thể hiện truyền thống kính trọng người lớn. Vợ chuẩn bị sẵn ấm trà nóng cho chồng, nói lên bài học về tình yêu thủy chung và sự chu đáo của người phụ nữ Việt Nam.

Những năm tháng chiến tranh bể dâu, trà Việt mang dư âm của tình yêu quê hương, đất nước, được chắt chiu từ những thứ giản dị như sương mai và đọng lại mãi trong dòng chảy thời gian của cuộc đời.

Ngày nay, với sự phát triển của xã hội, người ta cứ ngỡ trà đã bị lãng quên. Nhưng mỗi khi gia đình sum họp, nhìn ấm trà vẫn nằm chỉn chu trong bàn khách, ta mới chợt nhận ra những giá trị nguyên thủy từ xưa của trà vẫn còn đó. Người Việt vẫn dâng trà cúng gia tiên, tách trà vẫn trao nhau cùng miếng bánh, miếng gừng. Người ta vẫn dùng trà làm đầu câu chuyện, vị trà vẫn duy trì những mối quan hệ đã có và gắn kết những mối quan hệ mới với nhau.

Tỏa Trà - Con đường của Trà Việt - Trà Việt
Trong văn hóa của người Việt, Trà có sức sống lâu bền

Mang Trà Việt ra thế giới

Trong những năm gần đây, lượng chè (trà) sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam luôn nằmtrong top 5 của thế giới, trung bình gần 200 ngàn tấn mỗi năm. Trong đó, sản lượng xuất khẩu chiếm đến 70 – 80%, còn lại dành cho việc tiêu thụ trong nước.

Trà Việt đã có mặt tại 120 nước và vùng lãnh thổ, trong đó có các thị trường chính như: Đài Loan, Pakistan, Afganistan, Trung Quốc, Nga, Mỹ… Những năm trở lại đây, các dòng trà xanh, trà hoa của Việt Nam ngày càng được thị trường đón nhận và đem lại giá trị kinh tế cao.

Với điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt nuôi dưỡng những cây chè tuyệt phẩm, danh trà Việt Nam hoàn toàn có thể chinh phục nhiều thị trường khắt khe hơn nữa, góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam với bạn bè năm châu.

Tỏa Trà - Con đường của Trà Việt - Trà Việt
Trà Việt đã chinh phục được nhiều thị trường lớn trên thế giới

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

two × 5 =

This site uses cookies to offer you a better browsing experience. By browsing this website, you agree to our use of cookies.